3D i 4D ultrazvuk u ginekologiji i akušerstvu

Kako se snimljeni volumen analizira

Multiplanarno ispitivanje omogućava rotaciju i pomeranje različitih slojeva posmatranog volumena, a volumetrijska merenja daju najprecizniju prostornu procenu. Ostale opcije prikaza koriste se u zavisnosti od toga šta se procenjuje:

• Histogramska analiza – razlikovanje tkiva po gustini, ne tako precizno kao na CT snimku.
• 3D angio rekonstrukcija – razlikovanje normalnog od patološkog sistema krvnih sudova.
• 3D surface prikaz – prikaz površina, na primer unutrašnje površine cističnih tumora ili kontura ploda sa velikim brojem detalja.
• X-ray mod – prikaz koštanih struktura ploda, važan za prepoznavanje mogućih anomalija.

Klinička upotrebljivost

Vrednost 3D pregleda je nesporna, ali kvalitet slike zavisi od uslova pregleda. Prikaz ograničavaju pokreti i položaj ploda ili majke i količina plodove vode, pa je 3D prikaz kompromitovan kod gojaznih trudnica, kod manjka plodove vode i kod izraženih pokreta ploda, naročito u kasnijim nedeljama trudnoće.

Metoda se pokazala korisnom u dijagnostici niza embrionalnih i fetalnih anomalija, ali i u prepoznavanju urođenih anomalija reproduktivnih organa žene. Primena 3D angio, kolor i power Dopplera u ginekologiji daje trodimenzionalni prikaz krvnih sudova organa, ali i ginekoloških tumora.

Kada se radi 3D i 4D ultrazvuk

Za procenu izgleda ploda i pojedinih organa najpovoljnije vreme je oko 22. nedelje trudnoće, u prozoru između 20. i 24. nedelje, i to je ujedno optimalan period za 3D i 4D pregled. Tada su vidljivi svi vitalni organi, a njihova veličina dopušta preciznu procenu izgleda i zapažanje eventualnih odstupanja.

Kolor Doppler se, zbog specifičnosti razvoja feto-maternalnih krvnih sudova, preporučuje tek posle punih 20 nedelja trudnoće; izuzetak je sumnja na anomalije srca i krvnih sudova ploda. Deo ultrasoničara preporučuje rutinski kolor Doppler pregled svih trudnica između 30. i 34. nedelje.

Šta se najbolje vidi 3D tehnikom

Najveće prednosti savremenog ultrazvuka su prikaz složenih anatomskih struktura, volumenska merenja, prikaz protoka krvi u realnom vremenu i trodimenzionalni pregled skeleta ploda. 3D tehnika posebno je dobra u prikazu detalja lica, ekstremiteta i prstiju.

Kako je tokom prvog trimestra količina plodove vode u odnosu na veličinu ploda gotovo uvek optimalna, 3D i 4D pregled je pogodan za prikaz vratnog nabora i nosnih kostiju. Značajna je i procena urođenih anomalija ženskih polnih organa, a novija istraživanja pokazuju da 3D ultrazvuk uz 3D angio/power Doppler prikaz krvnih sudova može povećati tačnost preoperativne procene sumnjivog nalaza na jajniku.

Procena benignih i malignih tumora

Istovremeni prikaz tumora u tri ravni, uzdužnoj, poprečnoj i frontalnoj, omogućava merenje volumena, prikaz spoljašnjeg i unutrašnjeg izgleda tumora, njegov odnos sa susednim organima, kao i uporedni prikaz unutrašnjeg zida i promena unutar tumora, što se pre svega odnosi na cistične tumore.

Pri proceni ponašanja tumora najvažnije su nepravilnosti u morfologiji i ehogenosti, kao i stvaranje novih krvnih sudova, odnosno neovaskularizacija. Ona je zajednička svim malignim tumorima, a njen intenzitet zavisi od karaktera tumora, pa pad otpora protoku krvi kroz sudove tumora može biti pokazatelj njegovog malignog potencijala. U proceni neovaskularizacije koriste se kolor Doppler i posebno 3D angio/power Doppler tehnika.

Granice metode

Podaci iz literature govore da usmerena i kombinovana primena nekoliko ultrazvučnih tehnika pomaže u razrešavanju teških dijagnostičkih problema, kao što je rano otkrivanje malignih tumora jajnika ili endometrioze. Uz to treba imati na umu i iskustvo sa kolor Dopplerom, koji je nekada bio predstavljen kao pouzdana metoda ranog otkrivanja maligniteta jajnika: napravio je velike pomake u ultrazvučnoj dijagnostici, ali na tom polju nije opravdao početna očekivanja, jer brojni pokušaji da se objavljeni rezultati ponove nisu bili uspešni.

Kolor Doppler je vremenom našao svoje pravo mesto u medicini, što se očekuje i od svih varijanti 3D ultrazvučnog pregleda.